NOTATKI

style flamenco

Liczba styli flamenco różnie określana jest przez znawców, przeważnie wymienia się w przybliżeniu 60 form. Formy te różnią się między sobą czasem znacznie a czasem tylko szczegółami. To, co jest istotą podziału na formy we flamenco, to przede wszystkim rytm, następnie niuanse tegoż rytmu, miejsce narodzin danej formy czy odmiany, rodzaj interpretacji - w wypadku styli personales (które przetworzyli konkretni wykonawcy), tonacja…Wytycznych jest tak wiele, że flamencolodzy (badacze flamenco) różnie podchodzą do podziału. Bez względu na wszystko, to co jest równie ważne, to bogactwo, jakie niesie ze sobą ta sztuka. Wielość odmian to wielość emocji, subtelnych różnic stanu ducha jakie są udziałem każdego znas. Dlatego, sądzę, flamenco ma tak wielu wielbicieli, gdyż każdy może odnaleźć w nim coś, co jest mu bliskie. Poniżej zamieszczam krótki opis, wybranych przeze mnie form.

Małgorzata Matuszewska

informacja pomocnicza: opis styli zawarty poniżej jest podstawowy. Bogaty zasób wiedzy dostępny na hiszpańskiej stronie - kliknij TUTAJ - opis niestety tylko w języku hiszpańskim, ale do każdego ze styli dodany jest fragment ilustracji muzycznej, a to można sprawdzić, nawet nie znając języka:) Dlatego polecam jako doskonałe uzupełnienie (wszystkie style zamieszczone są w kolumnie po lewej stronie).

01- ALBOREÁ. Miejscem narodziń tej pieśni jest uroczystość zaślubin cyganów andaluzyjskich. Wykonywana na cygańskich weselach w swoich strofach traktuje min. dziewictwie panny młodej. Oparta jest na rytmie solea ligera lub soleá por bulerias. Nazwa alborea pochodzi od "świtu", gdyż słowo alba oznacza "brzask", nadejście dnia. Posiada rytm na 12′ście. Posłuchaj TUTAJ

02- ALEGRIAS.[alegrijas]  Zrodzona w Kadyksie alegrias jest najważniejszą spośród grupy pieśni Cantinas. Wykonywana w rytmie na 12′ście, o żywym charakterze należy do najczęściej wykonywanych tańców flamenco. Tradycyjnie tańczona przez kobietę obfituje zarówno w pełne gracji ruchy jak i popisowe partie stepu. Atrakcyjność alegrias współtworzy kostium tancerki, takie elementy jak suknia z ogonem czy chusta, posługiwanie się którymi stanowi odrębną technikę tańca flamenco. Powstałe w wyniku połączenia stylów solea i jota aragonesa, początkowo alegrias nazywane były jotillas gaditanas (cygańskimi jotami). Nazwa alegrias wywodzi się od alegria - "radość". Posłuchaj TUTAJ

03- BAMBERAS. Wywodząca się z folkloru andaluzyjskiego została zaadoptowana do sztuki flamenco przez słynną cantaora Nina de los Peines, która to nadała jej rytm fandangos. Fueron Naranjito de Triana i Paco de Lucia zmienili rytm bambery na solea por bulerias, zachowując jednocześnie estetykę wprowadzoną przez Nina de los Peines. W takiej formie bamberas są wykonywane obecnie i tańczone. Posiada rytm na 12′ście.  Znajdź TUTAJ

05- BULERIAS.[bulerijas]  Zdecydowanie cygański styl z grupy pieśni festero (pieśni radosnych, "zabawowych") wywodzący się z solea, oddzielił się i usamodzielnił pod koniec XIXw. Taniec bulerias wywodzi się z uroczystości rodzinnych, wyodrębnił się dzięki pokazom scenicznym, tworząc zakończenie solea lub zakończenie danej fiesta. Jej kolebką jest zarówno Jerez jak i Kadyks, z których to miejsc wywodzą się dwie, najbardziej popularne odmiany bulerias. Rytm bulerias (na 12′ście), bardzo żywy, jest jednym z najbardziej ulubionych rytmów flamenco. W odmianie z Kadyksu bardziej wyraźne są źródła solea - rytm na 12"ście. Bulerias de Jerez komponuje swój compas (rytm) z dwóch odmiennych szóstek, które łącznie składają się na rytm na 12′ście. Nazwa bulerias wywodzi się od słowa burla - "żart", co doskonale odzwierciedla jej charakter. Posłuchaj TUTAJ

06- CANTIÑA.[kantinia]  Grupa wesołych pieśni do których zaliczane są: los caracoles, las mirabrás, las romeras y las alegrías; wywodzące się z dawnej jota de Cádiz. Zrodzone w Kadyksie posiadają również inne, lokalne odmiany. Słowo cantina znaczy po galicyjsku "pieśń", pochodzi od czasownika "cantinear" - śpiewać niskim głosem, improwizować lub grać. Posiadają rytm na 12′ście. Posłuchaj TUTAJ

07- CAÑA.[kania]  Nazywana "matką pieśni flamenco" posiada arabskie korzenie. Tradycyjny styl andaluzyski preflamenco  - plasujący się wśród źródeł sztuki flamenco. Popularny taniec wywodzący się z XVIII-to wiecznego folkloru hiszpańskiego. Bliska solea (rytm na 12′ście), ale historycznie starsza, odróżnia się od niej tym, że wykonywane przez śpiewaka "Ay" idealnie zgrane są z odpowiadającymi im akordami gitary. Caña to melancholijny i pełen melizmatów śpiew, surowy i chropawy. Jako taniec wykreowany w latach 30-tych XX w. przez Carmen Amaya, zbliżony rytmem do soleà por bulerias. Posłuchaj TUTAJ

08 - COLOMBIANAS.[kolombianas]  Śpiew wywodząca się z folkloru hispanoamerykańskiego, należy do grupy pieśni "de ida y vuelta". Wbrew pozorom nie wywodzi się z Columbi, ale od piosenki wykreowanej przez Pepe Marchena w latach 30-tych XX . Posiada rytm na cztery. Zasadniczo nie tańczy się, chociaż ze względu na charakter rytmu - bazujący na rumba espanola (na 4) - istnieje taka możliwość. Posłuchaj TUTAJ

09- FANDANGOS. Początkowo fandango było muzyką taneczną, gatunkiem muzyki popularnej. Z czasem coraz bardziej zbliżało się do flamenco, a następnie powstało wiele regionalnych i indywidualnych  stylów. Nieznane jest pochodzenie terminu fandango. Prawdopodobnie pochodzi od portugalskiego słowa ‘fado’, oznaczającego tradycyjny taniec lub pieśń. Fandango ma arabskie korzenie i jest związane z jarcha mazarabe- wierszem lub pieśnią. Z upływem lat wchłonięte przez flamenco przejęło, właściwe dla tej sztuki, rytm i charakter. Powstało wiele regionalnych odmian fandango, do najważniejszych należą style z Huelva  i Malagi. Co również bardzo istotne, powstały style tzw. personales, wykreowane przez poszczególnych śpiewaków takich jak ‘El Canario’ czy ‘El Gloria’, znakomitych interpretatorów fandango. Posiada rytm na 12′ście (6). Posłuchaj TUTAJ

10- FARRUCA.[faruka]   Pieśń aflamencado, pochodzenia galicyjskiego. Nazwa przyjęta od "farruco", miana jakim w Andaluzji określano mieszkańców Galicji. Wywodząca się z pieśni variete, komponowanych na potrzeby zarzuelas, farruca  podobnie jak garrotin, zostały skomponowane przez, pochodzącego z Triany, Francisco Mendoza Rios - w świecie flamenco znanego jako Faico. Cygański charakter farruci przyjął się od jej pierwszego popularyzatora Domingo Samperio El Loli, którego kontynuatorem został, na początku XX w. Manuel Torres. Jest to typowo męski taniec i jedna z form solowej gry na gitarze. Posiada rytm na cztery. Znajdź TUTAJ

11- GARROTIN. Śpiew aflamencado pochodzania asturyjskiego. Taniec pełen gracji, nie posiadający silnego zabarwienia flamenco. Zdecydowanie wesoły, posiada rytm tangos (na 4). Przeważnie wykonywany z użyciem kapelusza, jako elementu wzbobacającego taniec. Praktykowany głównie w Sevilli. Przyjęty do rodziny flamenco stosunkowo późno, skomponowany przez, pochodzącego z Triany, Francisco Mendoza Rios. Posłuchaj TUTAJ

12- GUAJIRAS.[głahiras]  Śpiew aflamencado wywodzący się z folkloru kubańskiego. Przynależy do grupy pieśni "de ida y vuelta". W jego zwrotkach często pojawia się Habana,  miłość i nostalgia. Nazwa guajira pochodzi  od słowa "guajiro" oznaczającego białego kubańskiego chłopa. Taniec guajira pojawił się we flamenco w pierwszej połowie XX w. Charakteryzuje się delikatnym podkreślaniem rytmu, pwłnym wdzięku wyrazem i subtelnościć właściwą eleganckim salonom. Często jest wykonywany z wachlarzem, który doskonale podbija charakter tego tańca. Posiada rytm na 12′ście (3). Posłuchaj TUTAJ

13- HABANERAS. Śpiew wywodzący się z folkloru kubańskiego. Posiada charakter zarówno właściwy kulturze hispanoamerykańskiej jak i afrykańskiej. Należy do grupy pieśni "de ida y vuelta". Może być tańczony z akompaniamentem kastanietów. Posiada rytm na cztery.

14. JALEOS. [haleos] Pierwotna odmiana rytmu bulerias, wywodząca się z Estremadury. Jest od niej spokojniejsza, bardziej monotonna. Jaleos należą zarówno do tańców jak i solowego repertuaru gitarzystów. Posiadają rytm na sześć. Znajdź TUTAJ

15 - LIVIANAS. Liviana, jako forma stylistyczna flamenco, bywała elementem przygotowującym do śpiewu. Cantar con guia [kantar kon gija] „śpiewać z przewodnikiem” nazywano rozpoczęcie występu od mniej wymagającego stylu pieśni – w tym wypadku „liviany”. Ściśle spokrewniona z seguiriyas , liviana rzadko bywa wykonywana samodzielnie, przeważnie łączy się ją z serrana. Zaczyna się od liviana, by przejść do trudniejszego stylu – zwykle jest to serrana, którą z kolei wieńczy pieśń o największej mocy – przeważnie seguiriya. Posiada rytm na 12′ście. Posłuchaj TUTAJ

16- LORQUEÑAS.[lorkenias]  Pieśni zapisane przez poetę Federico García Lorca, które zostały przetransformowane przez słynną cantaora Pastora Pavón i otrzymały rytm por bulerias (na 12′ście).

17- MALAGUEÑAS.[malagłenias]  Pieśni flamenco, zwane „libres” lub „levantinos”. Jedne z najbardziej cenionych we wschodniej Andaluzji. Pochodzą od fandango z Malagi. Odrębną dojrzałość stylistyczną osiągnęły na początku dziewiętnastego wieku. Zwykle mówią o miłości i jej braku, a także o Maladze, jej najważniejszych miejscach i urodzie. Nie są tańczone, posiadają rytm jak fandangos. Posłuchaj TUTAJ

18 - MARTINETE. Śpiew "puro gitano" ("czysto" cygański - bez wpływów zewnętrznych), pierwotny. Wywodzący się z tona, jednej z najstarszych form cante flamenco (śpiewu flamenco). Zrodzony w kuźni, wykonywany "a palo seco" (bez akompaniamentu gitery), z towarzyszeniem dźwięków charakterystycznych dla kuźni (metaliczny dźwięk młota uderzającego o kowadło). Tańczony od niedawna - po raz pierwszy w 1952r. wykonał go Antonio El Bailarin. Rytm jak seguiriyas, na 12′ście (również liczony na 5). Posłuchaj TUTAJ

19- NANAS. Wywodząca się z folkloru andaluzyjskiego, przyjęta do rodziny flamenco, odmiana pieśni - kołysanka. Wykonywana w rytmie właściwym dla tona lu solea por bulerias (12′ście). Posłuchaj TUTAJ

20- PETENERAS. Pieśń historrycznie dawna, wywodząca się z hiszpańskich planideras, do flamenco przyjęta pod koniec XIX w., kiedy to Medina El Viejo wykreował ją pod nazwą petenera chica (mała petenera). Źródła  peteneras sięgają żydowskich śpiewów synagogialnych, które zawędrowały do Hiszpanii z Afryki. Na północy Syrii, w okolicach Damaszku, gdzię  jeszcze mówi się po arameńsku, ten zaśpiew ciągle istnieje. Łączy się z nią przesąd, jakoby miała przynosić nieszczęście. Prawdopodobnie wynikający z pierwszej strofy, jaką posiadała, mówiącej o pogrzebie. Aby ją wykonywać trzeba mieć niezwykle szeroką skalę głosu, po niskich partiach występują bardzo wysokie. Tą wysoką skalę trudności wprowadziła do petenery Nina de los Peines, jej wersja otrzymała nazwę petenera grande (duża petenera). Nazwa petenera wywodzi się od przydomka śpiewaczki Paterna de la Rivera, zwanej Petenerą. Taniec petenera jest bardzo dramatyczny, często wykonywany z wykorzystaniem chusty oraz sukni z trenem. Posiada rytm na 12"ście. Posłuchaj TUTAJ

21- ROMANCES. [romanses] Specyficzny rodzaj pieśni pochodzący od andaluzyjskich „romences populares”, zwany też „corrido” albo „corrida” – jest najstarszym znanym stylem flamenco. Ludowa poetyka andaluzyjska i hiszpańska obecna w „romance” jest zasługą Cyganów, którzy przekazywali w formie oralnej z ojca na syna, z dziadka na wnuka pieśni o hiszpańskiej poetyce. Romance przekształcały się w „toná” – pierwotne cygańskie pieśni. Z kolei z „toná” zrodziły się seguiriya, carcelera, martinete…Romance śpiewa się rzadko, choć w wielu cygańskich rodzinach, podobnie jak „las tonas”, traktuje się je jak skarby odziedziczone po przodkach. Pierwotnie romances nie były tańczone, dopiero wersja storzona przez śpiewaka Antonio Mairena dała im charakter bardziej festero, w rytmie zbliżonym do solea por bulerias (rytm na 12′ście), która jest tańczona. Posłuchaj TUTAJ

22- RUMBA. Pieśń o korzeniach hispanoamerykańskich, przyjęta do flamenco należy do grupy "de ida y vuelta". Spopularyzowana przez cyganów katalońskich, w latach czterdziestych XX w.,  jest tańcem o afrykańskich i kubańskich korzeniach. Należy do najlżejszych form flamenco, nader festero (zabawowa), bardzo taneczna i ciesząca się dużą popularnością. Posiada rytm na 4-y. Posłuchaj TUTAJ

23- SAETAS. Pieśni flamenco o ludowo-religijnym pochodzeniu, wykonywane podczas wielkanocnych procesji. Modlitwa śpiewana. Przypuszczalnie ten rodzaj pieśni wywodzi się z dawnych modlitw śpiewanych jako „toná”  i był rodzajem kościelnych zapowiedzi. Saeta wyraża głęboką religijność i wielkie cierpienie.Wykonywana w Sevilli już w roku 1862 posiadała silne wpływy żydowskie, jako forma flamenco zaistniała około roku 1876. Wykonywana jest zazwyczaj w rytmie por seguiriyas. Naturalnie nie jest tańczona. Posłuchaj TUTAJ

24- SEGUIRIYAS [sigirija]  lub siguriyas. Rodzaj pieśni flamenco tragicznej i smutnej. Z toná  i soleá  jedna z trzech fundamentalnych form pieśni flamenco, a ściślej: pieśni cygańsko-andaluzyjskich. Śpiew "puro gitano" ("czysto" cygański - bez wpływów zewnętrznych), pierwotny. Zaistniał w początkach XIX w. w wykonaniu cantaora el Planeta. Tańczona wymaga dużego temperamentu umożliwiającego stworzenia odpowiedniego napięcia, wyrazu, właściwego dla tej formy. Pierwszym wykonawcą, tancerzem, seguiriyas był słynny Vicente Escudero, następnie tancerka Pilar Lopez wprowadziła do tego tańca kastaniety. Ze względu na swój podniosły charakter i wolne tempo seguiriyas często tańczona jest w bata de cola (sukni z trenem). Posiada rytm na 12′ście (liczony również na 5). Posłuchaj TUTAJ

25- SEVILLANAS.[sewijanas] Folklorystyczna pieśń wywodząca się z seguidilla manchega [segidija manczega], przyjęta do rodziny flamenco, charakterystyczna dla miasta Sevilla [Sewija]. Stworzona do tańca cieszy się ogromną popularnością, tańczona jest zarówno podczas świąt, imprez rodzinnych jak i na dyskotekach. Wykonywana w parze przez kobietę i mężczyznę lub dwie kobiety często z towarzyszeniem kastaniet. Podstawowym rodzajem akompaniamentu dla grupy Sevillanas  są gitary i palmas – klaskanie oraz kastaniety. Jednak odmianie zwanej „sevillanas rocieras” [sewijanas rosjeras] towarzyszą jedynie fujarki, bębenki i pitos. Współcześnie niektóre Sevillanas  mają szerszą, orkiestrową, oprawę muzyczną. Sevillanas dzieli się na cztery części wyraźnie zaznaczone w tańcu i muzyce. Posiada wiele wariantów, zawsze wykonywana w rytmie na 6 (inaczej mówiąc na 3). Posłuchaj TUTAJ

26- SOLEARES. lub soleá [sole-a] to jeden z fundamentów śpiewu flamenco zrodzony w początkach XX w. Dostojny taniec jakby stworzony dla bailaoras [bajlaoras] – tancerek flamenco  , gdyż składa się głownie z kobiecych ruchów. Soleá uważana jest za matkę flamenco. Jest najbardziej reprezentatywną odmianą pieśni cygańsko-andaluzyjskich, które pojawiły się po toná [to-na] i seguiriya. Wyróżnia się bogatą poetyką i różnorodnością. Początkowo była śpiewana do tańca, jak inne rodzaje pieśni wykonywane na zabawach. Z soleá wywodzą się: las bulerías [las buleri-as], las bulerías por soleá [las buleri-as por solea], las alegrias [las alegrijas], wszystkie odmiany cantinas [kantinias], los jaleos [los haleos]  i inne…Ta niezwykła płodność podkreśla jeszcze silniej wagę soleá dla całego flamenco. Nazwa soleá pochodzi od soledad – "samotność", wywodzącej się z łacińskiego solitas-solitatis. Ostatnio pojawiła się nowa teoria, według której soleá pochodzi od solear, czyli wystawiać na słońce. Jako taniec należy do tradycyjnego repertuaru, który musi opanować każda tancerka (tancerz) flamenco. Współcześnie wybitna tancerka Blanca del Rey wprowadziła do soleá elementy tańca z chustą kreując jej nową, taneczną odmianę, La Soleá del Manton. Posiada rytm na 12′ście. Posłuchaj TUTAJ

27- SOLEA POR BULERIAS zwana również bulerias por soleá, jest odmianą soleares w której nastrój właściwy dla soleá zostaje połączony z rytmem szybszym, silniej akcentowanym i bardziej dynamicznym (połączenie struktury rytmicznej soleá i bulerias). Obecnie ta forma soleá cieszy się dużą popularnością wśród tancerzy flamenco.

28- TANGOS. Czasem zliczany do grupy de ida y vuelta, przez swoje południowoamerykańskie i afrykańskie wpływy, tangos flamenco należy do najbardziej tradycyjnych i posiadających liczne odmiany form flamenco. Ta różnorodność związana jest z regionem w którym rozwinęła się dana odmiana palo – stylu flamenco. I tak wyróżniamy tangos de Extramadura [Estremadura], gdzie istnieje ogromna tradycja tego palo, tangos de Malaga – z Malagi, Tangos de Granada i wielu innych miejsc. Rodzaje tangos dzielimy również ze względu na interpretację wybitnych cantaores [kantaores] lub cantaoras [cantaoras] – wykonawców pieśni flamenco. Tak powstają liczne „Tango de…” wyróżniane nazwiskiem śpiewaka. Taniec flamenco zaliczany do "bazy" bez której nie może się obejść tancerka flamenco. Jego typowo kobiecy, zmysłowy i pełen temperamentu wyraz osadzony w rytmie na 4 przyczynia się do wielkiej popularności tego palo. Wyróżnia się dwa prawdopodobne źródłosłowy dla Tangos: pierwszy to onomatopeja  "tang"- dźwięk wydawany przez instrumenty perkusyjne; drugi od latynoskiego tangere - grać. Posłuchaj TUTAJ
 
29- TANGUILLOS. [tangijos] zwane również Tangos de Cadiz [tangos de kadis], tangiem z Kadyksu. Folklorystyczna pieśń zrodzona i wykonywana podczas karnawału w Kadyksie. Należąca do grupy tangos, jest  jednym z ciekawszych rytmów występujących we flamenco. Traktowanie tanguillos jedynie jako "małe tangos" jest dużym uproszczeniem. Rytm tangos to 2/4 zaś w tanguillos występuje polirytmia (równoczesne stosowanie różniących się przebiegów rytmicznych) rytmów 2/4 , 3/4 i 6/8. Mówiąc prościej w tanguillos występuje równocześnie podział na 4 i na 6 (3). Jego żywe tempo, radosny charakter, słowa żartobliwe i nie raz zabarwione erotyzmem  kształtują jego charakter festero. Tanguillos de Cadiz należą w większym stopniu do folkloru niż do "czystego flamenco". Formą strikte flamenco jest ich współczesna odmiana zwana Tanguillo Gitano [tangijo hitano] - cygańskie tanguillos, które należy raczej tłumaczyć jako tanguillos flamenco. Wprowadzone przez Paco de Lucia i Camarona de la Isla w 1975r. utworem pt. "Romance de la luna" zarejestrowanym na płycie " Calle Real". Od tanguillos de Cadiz różni je interpretacja rytmu ( wartości akcentowane są w taki sposób, że wybija się głównie puls na 3, dwukrotnie rzadszy w stosunku do ludowego 6) oraz możliwości jakie stwarza dla tańca. W tanguillos gitano stosuje się solowe partie stepu, na które, w takim zakresie, w ludowej odmianie nie ma miejsca. Posłuchaj TUTAJ

30- TARANTOS i TARANTAS. Tarantos to pieśń flamenco stworzona do tańca w odróżnieniu od, będącej jej pierwowzorem, tarantas - wykonywanej jedynie jako pieśń. Wywodzące się z Almerii, górniczej prowincji Andaluzji, należą do grupy pieśni Cantes de Levante - nazywanych również Cantes de las Minas (pieśniami z kopalń). Cantes de Levante mają podłoże muzyczne wywodzące się z dawnych wieków - wpływy śpiewu bizantyjskiego. Niektóre ze współczesnych pieśni kościoła bizantyjskiego mają wyraźne podobieństwo do Cantes de Levante. Tematyka Cantes de Levante nasycona jest tragedią, protestem i lamentem. W 1885r. cantaor Rojo el Alpargatero wprowadził do tych pieśni elementy typowe dla flamenco. Taranta jest najbardziej reprezentacyjnym spośród Cantes de Levante, wykonywanym a ritmo libre (ad libitum). Tarantos, jako forma tańczona, posiada wyraźny rytm zaczerpnięty z zambry (jak tangos na 4). Pierwsze wykonanie tarantos miało miejsce w latach 40-ych XXw. w Nueva York. Zatańczyła je legendarna bailaora Carmen Amaya  [Carmen Amaja] nadając jej nazwę Zambra por Rondena. Za jej przykładem poszły kolejne bailaoras, obecnie tarantos należy do obowiązującego reprtuaru każdej tancerki flamenco. Posłuchaj TUTAJ

31- TIENTOS. Posiadające rytm bardzo bliski tangos (na 4), ale znacznie wolniejszy, tientos są jedną z najstarszych form pieśni flamenco. Posiadają lokalne odmiany, ukształtowane w takich miejscach jak Kadyks czy Jerez de la Frontera. Słowa tej pieśni są często sentymentalne, patetyczne. Taniec tientos ma wyraz majestatyczny, oszczędny, przepełniony dramatem. Posłuchaj TUTAJ

32- VILLANCICOS.[wijansikos]  Pieśń "czysto" cygańska wykonywana podczas świąt Bożego Narodzenia. Nie jest związane z konkretnym rytmem, lecz z tematyką wigilijną. Może być oparta na rytmie tangos, tanguillos, bulerias…Popularna w Jerez de la Frontera, Kadyksie, Granadzie i innych andaluzyjskich miastach, gdzie często spotkania organizowane dla śpiewania villancicos określane są mianem "zambombas".

33 - EL VITO. Zalicza się do form preflamenco (grupy pieśni i tańców, które leżą u źródeł flamenco). Powstało i cieszyło się popularnością w epoce, nazwanej przez flamencologów (badaczy flamenco) Baile del Candil. Nazwa tej epoki przyjęła się ze względu na charakter spotkań, w czasie których były wykonywane: ludowy i skromny, przy świetle świec. Jednak el vito nie należy do tańców ludowych, wywodzi się z La Escuela Sevillana del Baile (sewilskiej szkoły tańca). Pierwsze tańce flamenco, które były wykonywane na sewilskich salonach nazwano " Bailes de Jaleos" [bajles de haleos]. Zaliczają się do nich el vito i los panaderos, oba w rytmie na 6′ść. Prezentowane począwszy od 1851r., wedle informacji ówczesnych dzienników sewilskich.  Wykonywały je cyganki z Triany oraz las boleras andaluzas (wywodzące się z sewilskich szkół tańca). El vito i los panaderos wykonywane były z wielką gracją; elegancja pracy rąk wniesiona przez las boleras i temperament wprowadzony przez cygańskie tancerki, czynił je niezwykle atrakcyjnymi. El vito zaliczano także do grupy tańców Los Bailes de Palillos [los bajles de palijos], jako że zazwyczaj były wykonywane z kastanietami (palillos - andaluzyjska nazwa kastanietów). Hiszpańska tancerka Trini Borrull (1914 - 2006), w swojej książce "La danza espanola" tak opisuje taniec el vito: " Aktualnie  el vito jest tańcem  solowym wykonywanym przez tancerkę ubraną w strój przypominający ubiór toreadora. Taniec jest rodzajem parodii, w której tancerka wykonuje liczne suertes (kroki, manewry toreadora w trakcie corridy) na zakończenie udając śmierć wyimaginowanego byka." Pamiętnikarz z epoki (połowa XIXw.) wspomina zaś słynną tancerkę o imieniu Encarnacion, tańczącą el vito na stole przy akompaniamencie gitar, kastaniec i tamburynów. Tańcząc kokieteryjnie Encarnation zdjęła z siebie chustkę, którą wykonywała malownicze ruchy i zachwycające ewolucje przywołujące na myśl ruchy toreadora. Na rysunku G. Dore z 1874r. pt. " Gitana bailando el vito sevillano" (cyganka tańczące sewilskie el vito), widzimy cygankę stojącą na stole w tanecznej pozie, w ręku trzymającą tamburyn ( TUTAJ). Współcześnie el vito tańczy się najczęściej z kastanietami. Zobacz TUTAJ

34- ZAMBRA. Bardzo stary taniec wykonywany przez cyganów z Granady. Jej rytualna forma związana była z obrządkiem ślubu cygańskiego i obejmowała trzy formy: la cachucha [la kaczucza], , la mosca [la moska], i alborea. Nazwą "zambra" początkowo określano mauretańskie fiesty organizowane w kręgu rodzinnym dla świętowania ważnych wydarzeń np. urodzin syna. Po ostatecznym wydaleniu Maurów z Andaluzji zaczęto tak nazywać podobne fiesty organizowane przez cyganów zamieszkujących Granadę. Z czasem w grotach Sacromonte, gdzie mieszkali cyganie, zaczęto organizować komercyjne występy flamenco, które również otrzymały miano "Zambras". Jako styl muzyczny, pomijając formy rytualne, określa się mianem zambry trzy odrębne zjawiska: Zambra del Sacromonte (czyli zambra z Sacromonte w Granadzie) to tamtejsza odmiana tangos, o bardziej monotonnym rytmie i "sabor antiguo" (dawny charakter); Zambra instrumentalna należąca do repertuaru wielu gitarzystów, chzrakteryzuje się zmianą tonacji podkreślającą jej arabskie korzenie; Zambra la Cancion spopularyzowana przez parę znamienitych pieśniarzy formy Cancion Espanola (piosenka hiszpańska) Lolę Flores i Manolo Caracol’a w latach 40-tych XXw. Ta interpretacja zambry ma charakter właściwy epoce lat 40′ych, emocjonalny i kabaretowy, zazwyczaj wykonywana przy akompaniamencie orkiestrowym.

© Materiał przygotowała Małgorzata Matuszewska


Pages


Tags Cloud


Social Networking